तिहारको साँझ । घरका आँगन र झ्यालढोकामा झिलिमिली बत्ती बलिरहेका छन् । कतै दियोको मधुरो उज्यालो छ, कतै फूलमालाको सुन्दर सजावट । बालबालिका पटाका पड्काउँदै र आतसबाजीको रमाइलो हेर्दै उत्सवमा रमाइरहेका छन् । परिवार र आफन्तबीच खुसी साटासाट भइरहेको छ । तर, यही रमाइलो वातावरणमा कसैले आँखामा परेको धुवाँले आँसु झारिरहेको ह...
नेपालले खुला दिसामुक्त राष्ट्र घोषणा गरिसकेको छ । घर घरमा शौचालय निर्माण हुनु र खुला दिसा गर्ने अभ्यास घट्नु सरसफाइ अभियानको महत्वपूर्ण उपलब्धि हो । तर शौचालय भित्र दिसा गरेपछि त्यसको व्यवस्थापन कहाँ र कसरी हुन्छ भन्ने प्रश्नको जवाफ अझै सहज छैन । घरको शौचालय सफा गर्ने क्रममा सेप्टिक ट्यांकीबाट निकालिएको दिसाजन्य...
भोटेकोशी बाढीपछि नेपालका लागि जलवायु क्षति तथा नोक्सानी कोषबाट २ करोड १६ लाख अमेरिकी डलर छुट्याउने निर्णय भएको छ । तर यो सहयोग प्रभावित परिवारसम्म कसरी पुग्छ, र उनीहरूको उजाडिएको जीवन पुनःनिर्माणमा कति योगदान पुर्याउँछ ? यो नै अहिलेका लागि मूलभूत प्रश्न हो । नेपालका हिमाल पग्लिरहेका छन्, हिमताल फुट्ने ...
दशैं भन्नासाथ खसीको मासु, तारेका परिकार, पिरो अचार, मिठाई, फलफूल, काजु–बदाम र आफन्तसँगको रमाइलो जमघट सम्झिन्छौँ । वर्षभरि व्यस्त दैनिकीमा छुटेका स्वाद चाडपर्वमा पूरा गर्ने उत्साह पनि उत्तिकै हुन्छ । तर स्वादिलो परिकारको छनोट र पेटभरि खाने तयारीमा हामीले शरीरलाई चाहिने पानीको ख्याल गर्न बिर्सिरहेका त छैनौँ ? दशैं...
नायक हुनका लागि चलचित्रमा अभिनय गर्नैपर्छ भन्ने छैन । एउटा सानो बानीले तपाईंलाई आफ्नै स्वास्थ्यको रक्षक र परिवारको नायक बनाउन सक्छ : न कुनै ठूलो खर्च, न विशेष सीप, न त असाधारण साहस नै चाहिन्छ । खाना खानुअघि र शौचालय प्रयोग गरेपछि साबुनपानीले कम्तीमा २० सेकेन्ड हात धुने बानी मात्र अपनाउनुहोस् । किनकि तपाईंका हातले द...
नेपालको सुदूरपश्चिम प्रदेशका कैलाली र कञ्चनपुर जिल्लाहरू पर्यावरणीय र आर्थिक दृष्टिकोणले महत्वपूर्ण रहेको छ । चुरे पहाडको फेदीमा अवस्थित रहेका यी जिल्लाहरू प्राकृतिक तथा स्थानीय स्तरमा रहेका ताल तलैयाका कारण राष्ट्रिय स्तरमा एक पहिचान बनाइता पनि विविध कारणले चुरे क्षेत्रमा भएका विनाश तथा भूमिगत जलको अत्यधिक दो...
माला लगाइयो, बाजा बजाइयो, भोजभतेर गरियो, अनुगमनका माइन्युट मिलाइयो र मधेशका पालिकाहरूलाई खुला दिसामुक्त घोषणा गरियो । कागजमा सबै घरधुरीमा शौचालय पुगे, अनुगमन टोलीले पास गर्यो, समारोहले सफलता प्रमाणित गर्यो । तर वर्षौँपछि एनवास व्यवस्थापकीय सूचना प्रणालीमा अद्यावधिक गरिएको सप्तरीका आठ स्...
भोटेकोशीको बाढीले हिमाली क्षेत्रमा प्राकृतिक विपद्को जोखिम मात्र देखाएन, नदीकिनारमा फैलिएको पूर्वाधार विकास, कमजोर पूर्वतयारी र जोखिम व्यवस्थापनमाथि पनि गम्भीर प्रश्न उठाएको छ । बाढीपछि मुख्य प्रश्न क्षति कति भयो भन्ने मात्र होइन—उही जोखिमपूर्ण भूगोलमा फेरि निर्माण गरेर अर्को विपत्तिको प्रतीक्षा गर्ने कि सुरक्षित प...
काठमाडौँ उपत्यकाको लामो समयदेखिको खानेपानी समस्या समाधान गर्ने उद्देश्यका साथ सञ्चालनमा ल्याइएको मेलम्ची खानेपानी आयोजना नेपालको बहुप्रतीक्षित राष्ट्रिय गौरवको आयोजना हो। मेलम्ची नदीको पानीलाई साढे २६ किलोमिटर लामो सुरुङमार्फत सुन्दरीजलस्थित प्रशोधन केन्द्र (Water Treatment Plant - WTP) सम्म ल्याएर काठमाडौँ उपत्यका...
भोटेकोशी र त्रिशूली नदीमा २०८३ भदौ १० गते (२६ अगस्ट २०२६) आएको विनाशकारी बाढीले रसुवा, नुवाकोट र धादिङका धेरै समुदायमा ठूलो मानवीय तथा भौतिक क्षति पुर्याएको छ। घर, विद्यालय, सडक, पुल, स्वास्थ्य संस्था, खानेपानी तथा अन्य आधारभूत संरचनामा क्षति पुगेको यस विपद्को सबैभन्दा संवेदनशील प्रभाव बालबालिकामा परेको छ। ...
