443 पटक हेरिएको 
काठमाडौ : खानेपानी आपूर्ति प्रणालीमा प्रायः आरसीसी (RCC) ओभरहेड ट्यांकी निर्माण गरिन्छ। तर पछिल्ला वर्षहरूमा माइल्ड स्टिल टावर संरचनालाई वैकल्पिक उपायका रूपमा प्रयोग गर्ने अभ्यास बढ्दो छ। विशेष गरी दुर्गम तथा छिटो निर्माण आवश्यक पर्ने क्षेत्रमा यसको उपयोगिता उच्च देखिएको छ।
माइल्ड स्टिल टावर प्रायः पूर्वनिर्मित (प्रि–फ्याब्रिकेटेड) संरचना हुने भएकाले यसको निर्माण प्रक्रिया छिटो सम्पन्न गर्न सकिन्छ। आवश्यक संरचनात्मक भागहरू कारखानामै तयार गरिन्छन् र साइटमा ल्याएर जोड्ने (असेम्बल) काम मात्र गर्नुपर्छ। यसले आरसीसी संरचनामा जस्तै ढलान, सुकाउने (क्युरिङ) तथा लामो प्रतिक्षा अवधि आवश्यक नपर्ने हुँदा निर्माण समय उल्लेखनीय रूपमा घटाउँछ।
लागतका दृष्टिले पनि यो संरचना तुलनात्मक रूपमा किफायती मानिन्छ। निर्माण अवधि छोटो हुँदा श्रम खर्च कम लाग्छ र ढलान तथा क्युरिङ जस्ता अतिरिक्त प्रक्रियाको खर्च बचत हुन्छ। विशेष गरी साना तथा मध्यम क्षमताका ट्यांकीका लागि माइल्ड स्टिल टावर आर्थिक रूपमा उपयुक्त विकल्प हुन सक्छ।
बारा जिल्लाको बोधवन खानेपानी र रामबन खानेपानी आयोजनामा माईल्ड स्टिल टावर प्रयोग गरिएको छ । गोर्खा वेल्फेयर ट्रष्टले विगत एक दशक भन्दा अगाडि देखि नै यस प्रविधिको प्रयोग गर्दै आएको छ । हामीले माईल्ड स्टिल टावरको उपयोगिताका बिषयमा गोर्खा वेल्फेयर ट्रष्टका इन्जिनियरिङ विभाग प्रमुख ई.दान बहादुर जिरेलसँग कुराकानी गरेका छौं ।
हल्का तर बलियो संरचना
संरचनात्मक दृष्टिले माइल्ड स्टिल कम कार्बनयुक्त इस्पात भएकाले पर्याप्त मजबुत र लचकदार हुन्छ। यसले हावा, कम्पन तथा बाह्य दबाब सहन सक्ने क्षमता राख्छ। भूकम्पीय जोखिम भएका क्षेत्रमा लचकदार संरचना बढी सुरक्षित मानिने भएकाले यस्तो टावर प्रभावकारी विकल्प बन्न सक्छ।
मर्मत तथा विस्तारको सन्दर्भमा पनि यसको उपयोगिता उल्लेखनीय छ। कुनै भागमा क्षति पुगेमा सम्पूर्ण संरचना भत्काउनुपर्ने आवश्यकता पर्दैन; बिग्रिएको भाग सजिलै परिवर्तन गर्न सकिन्छ। भविष्यमा ट्यांकीको क्षमता बढाउनुपरेमा संरचना विस्तार गर्न पनि तुलनात्मक रूपमा सहज हुन्छ।
दुर्गम पहाडी क्षेत्रमा सिमेन्ट, गिट्टी र बालुवा ढुवानी गर्नु महँगो र कठिन हुने अवस्था हुन्छ। यस्तो अवस्थामा स्टिल संरचना भाग–भागमा ढुवानी गरेर साइटमै जडान गर्न सकिने भएकाले परियोजना कार्यान्वयन सहज बन्छ। यसले समय र लागत दुवैको बचत गर्न मद्दत पुर्याउँछ।
आवश्यक परेमा माइल्ड स्टिल संरचना फुकालेर अर्को स्थानमा पुनःप्रयोग गर्न सकिने सम्भावना पनि रहन्छ। यसले दीर्घकालीन रूपमा स्रोतको सदुपयोग र दिगोपनमा सहयोग पुर्याउँछ। साथै, ट्यांकीको आकार, उचाइ र क्षमता अनुसार डिजाइन सजिलै परिमार्जन गर्न सकिने भएकाले WASH परियोजनामा समुदायको आवश्यकता अनुसार संरचना तयार पार्न सकिन्छ।
यसरी हेर्दा, खानेपानी आपूर्ति प्रणालीमा परम्परागत आरसीसी ओभरहेड ट्यांकीको विकल्पका रूपमा माइल्ड स्टिल टावर संरचना छिटो, किफायती र प्राविधिक रूपमा उपयुक्त समाधान बन्न सक्छ। विशेष गरी दुर्गम क्षेत्र, सीमित बजेट वा छिटो सेवा विस्तार आवश्यक भएका सन्दर्भमा यसको प्रयोग प्रभावकारी देखिन्छ। यद्यपि, दीर्घकालीन टिकाउपन सुनिश्चित गर्न गुणस्तरीय डिजाइन, उपयुक्त एन्टी–रस्ट कोटिङ तथा नियमित मर्मत व्यवस्थापन अनिवार्य हुन्छ।
