222 पटक हेरिएको 
काठमाडौ : तिहारको समयमा फोहोर व्यवस्थापन निकै महत्वपूर्ण हुन्छ, किनभने यस बेला घर-आँगन, बाटो, बजार, कार्यालय र सार्वजनिक स्थानहरू अत्यधिक सजाइन्छन्, पूजा–सामग्री, माला, दीप, मिष्टान्न, प्लास्टिक र कागजजन्य फोहोरको मात्रा पनि बढ्छ ।
यही कारण, तिहारको रमाइलोमा पनि सफाइको जिम्मेवारी बिर्सनु हुँदैन। यसलाई व्यवस्थित गर्न निम्न उपायहरू अपनाउनुपर्छ ।
स्रोतमै फोहोर छुट्याउने बानी बसालौं
तिहारमा फूल, पात, माला, दीप र मिठाइका खोलहरू धेरै जम्मा हुन्छन्। यी सबै फोहोरलाई दुई भागमा छुट्याउँदा व्यवस्थापन सजिलो हुन्छ ।
जैविक फोहोरः फूल, पात, खाना बाँकी, माला आदि। यीबाट कम्पोस्ट मल बनाउन सकिन्छ।
अजैविक फोहोर : प्लास्टिक झोला, बोतल, मोमबत्तीका खोल, फोइल पेपर आदि। यी पुनः प्रयोग वा रिसाइकल गर्न सकिन्छ।
पुनः प्रयोग र रिसाइकलमा जोड दिऔं
तिहारमा प्रयोग हुने माला र फूलहरूलाई कम्पोस्ट बनाउन सकिन्छ। झिलिमिली बत्ती, सजावट सामग्री वा उपहार प्याकेजिङका लागि पुनः प्रयोग गर्न मिल्ने वस्तु रोज्दा वातावरणमैत्री त हुन्छ नै, खर्च पनि घट्छ। सम्भव भएसम्म कागज वा कपडाका झोला प्रयोग गरौं, प्लास्टिक होइन।
सामूहिक सरसफाइले ल्याउँछ सन्देश
तिहारपछि घर–टोल, बजार र सडक वरपर थुप्रिने फोहोर सफा गर्न सामूहिक सरसफाइ अभियान चलाउन सकिन्छ। टोल विकास समितिहरू वा युवा समूहहरूले पोस्ट–तिहार सफाइ कार्यक्रम आयोजना गर्दा स्थानीय समुदायमा सकारात्मक सन्देश फैलिन्छ।
स्थानीय तहसँग सहकार्य
नगरपालिका वा गाउँपालिकाको फोहोर संकलन टोलीलाई समयमा फोहोर बुझाउनुहोस्। फोहोर सडकमा वा नालामा फाल्ने बानी त्यागेर निश्चित सङ्कलन बिन्दुमा मात्र राख्ने अभ्यास गरौं। यसले दुर्गन्ध र जल–नालामा हुने अवरोध घटाउँछ।
पर्यावरणमैत्री सामग्री प्रयोग गरौं
सौर्य ऊर्जाबाट चल्ने बत्तीहरू प्रयोग गर्दा बिजुलीको बचत हुन्छ। प्लास्टिक झिलिमिलीको सट्टा जैविक रंग र प्राकृतिक सामग्रीले सजावट गर्दा वातावरणलाई हानी पुग्दैन।
सचेतना नै प्रमुख उपाय
बालबालिकालाई फोहोर छुट्याउने, कम्पोस्ट गर्ने र पुनः प्रयोग गर्ने बानी सिकाऔं। सामाजिक सञ्जाल वा पोस्टरमार्फत “सफा र हरित तिहार—सबैको जिम्मेवारी” भन्ने सन्देश फैलाऔं।
त्यसैले तिहार केवल उज्यालोको पर्व होइन, स्वच्छता र दायित्वबोधको पर्व पनि हो। आफ्नो घरदेखि टोल र समुदायसम्म सफा राख्न सक्यौं भने मात्र उज्यालोको अर्थ पूरा हुन्छ।
यस तिहार, दीपसँगै सचेतनाको ज्योति पनि बालौं।
