416 पटक हेरिएको 
नेपालको मौलिक संस्कृति र परम्परामा आधारित नेवार समुदायको एक महत्वपूर्ण पर्व हो, सिथि नखः। यो पर्व ज्येष्ठ शुक्ल षष्ठीका दिन मनाइन्छ, जुन करिब जेठको अन्तिम सातादेखि असारको सुरुवातसम्म पर्छ। सिथि नखःलाई धार्मिक र सांस्कृतिक दृष्टिकोणले मात्र नभई जल स्रोतको संरक्षण र सरसफाइसँग प्रत्यक्ष सम्बन्ध राख्ने पर्वका रूपमा पनि चिनिन्छ।
सिथि नखः मूलतः कुमार कार्तिकेयको जन्मोत्सवका रूपमा मनाइन्छ। नेवार समुदायमा यो पर्वलाई गृह देवता पूजन, पारिवारिक मेलमिलाप, विशेष खानपान, र पारंपरिक परम्पराको संरक्षणसँग जोडिएको उत्सवका रूपमा लिइन्छ।
तर सिथि नखःको विशेषता के हो भने, यस दिनलाई जल स्रोतको सरसफाइ गर्ने दिनका रूपमा अनिवार्य रूपमा मनाइन्छ। यो परम्परा केवल धार्मिक अभ्यास नभई व्यावहारिक र पर्यावरणीय चेतनाको प्रतिबिम्ब हो।
जल स्रोतको सरसफाइ र संरक्षण
नेवार समुदाय बसोबास गर्ने अधिकांश बस्तीहरूमा आज पनि इनार (न्हःखा), ढुंगेधारा (लहचा), कुवा (तीका), टुंडी, पाटीपौवा आदि परम्परागत जल स्रोतहरू पाइन्छन्। यी जल स्रोतहरू वर्षभर प्रयोग गरिन्छन्—पिउने, धुने, नुहाउने, पूजा गर्ने जस्ता दैनिक कार्यमा।
सिथि नखः आउनुभन्दा केही दिनअघि नै मानिसहरू मिलेर सामूहिक रूपमा धारा सफा गर्ने, माटो फाल्ने, सिँचाइ गर्ने, गजुर फेर्ने, पर्खाल मर्मत गर्ने जस्ता काममा जुट्छन्। यसरी वर्षा याम सुरु हुनुअघि पानीको निकास खुलाउने र स्वच्छता कायम राख्ने काम गरिन्छ।
सिथि नखः पर्वले जल स्रोतहरूप्रति श्रद्धा र जिम्मेवारी विकास गराउँछ। प्राचीन कालदेखि नै नेवार समुदायले जल स्रोतलाई देवता सरह सम्मान गर्दै आएको पाइन्छ। यही कारणले गर्दा इनार र धारा नजिक कुमा देवी, नागदेवता, वा सिद्ध देवताको पूजा गर्ने परम्परा छ।
सिथि नखः केवल एक पर्व मात्रै होइन, यो पानीको स्रोत प्रतिको श्रद्धा, सरसफाइ र संरक्षणको सन्देश दिने जीवित परम्परा हो। आजको आधुनिक समयमा, जहाँ जल संकट र प्रदूषण गम्भीर विषय बनिरहेका छन्, त्यस्तो अवस्थामा सिथि नखःजस्ता सांस्कृतिक अभ्यासहरूलाई अझ मजबुत रूपमा निरन्तरता दिनु आवश्यक छ। यस पर्व मार्फत हामी सबैले पानी पवित्र छ, पानी जीवन ह भन्ने सन्देश आत्मसात् गर्न सक्नुपर्छ।
