357 पटक हेरिएको 
काठमाडौ : तिहारको रमाइलो र उज्यालो माहोल सकिएपछि घर–आँगन, सडक र वरपर फोहोर जम्मा भएको देखिन्छ। दीप, फूलमाला, धूपबत्ती, मैनबत्ती, झिलिमिली बत्तीका तार, प्लास्टिकका सजावट र फलफूलका अवशेषहरूले परिवेश अस्तव्यस्त बन्न सक्छ। यस्ता सामग्रीलाई सही रूपमा व्यवस्थापन गरेर वातावरणलाई पुनः सफा र आकर्षक बनाउन सकिन्छ।
१. फोहोर छुट्याउने बानी बसालौँ
तिहारपछि सबैभन्दा पहिलो काम फोहोरलाई वर्गीकरण गरेर व्यवस्थापन गर्नु हो। फोहोरलाई दुई प्रकारमा छुट्याउन सकिन्छ ।
जैविक फोहोर : जसबाट मल बनाउन सकिन्छ, जस्तै फूलमाला, फलफूल, खानेकुराको बाँकी भाग आदि।
अजैविक फोहोर : जस्तै प्लास्टिक, रबर, धातु वा अन्य पुनः प्रयोग गर्न नसकिने वस्तुहरू।
जैविक फोहोरलाई घरमै कम्पोस्ट बनाउने डब्बामा राख्दा राम्रो मल उत्पादन हुन्छ। यसले बगैंचाको माटो सुधार गर्छ र फोहोरको मात्रा पनि घटाउँछ। अजैविक फोहोर भने स्थानीय फोहोर संकलन केन्द्रमा लगेर बुझाउँदा वातावरण प्रदूषण घटाउन मद्दत मिल्छ।
२. पुनः प्रयोग गर्न सकिने सामग्री सुरक्षित राखौँ
तिहारमा प्रयोग भएका धेरै सामग्रीहरू अर्को वर्ष पनि प्रयोग गर्न सकिन्छ। राम्रो अवस्थामा रहेका दिया, झिलिमिली बत्ती, तार र सजावटका सामग्रीहरू सुरक्षित राखौँ। यसले खर्च घटाउँछ र फोहोर पनि कम हुन्छ।
प्रयोग गर्न नसक्ने इलेक्ट्रोनिक बत्तीहरू, विशेष गरी LED लाइटहरू, इलेक्ट्रोनिक फोहोर (e-waste) भनेर छुट्याएर पुनर्चक्रण केन्द्रमा बुझाउँदा वातावरणीय प्रदूषण घटाउन सकिन्छ।
३. फूलमाला कम्पोस्टमा रूपान्तरण गरौँ
तिहारपछि सबैभन्दा धेरै फोहोर फूलमालाबाट बन्ने गर्छ। ती माला फाल्नुको साटो कम्पोस्टमा रूपान्तरण गरौँ। नजिकको कम्पोस्ट साइटमा राख्दा उत्कृष्ट जैविक मल तयार हुन्छ।
यदि त्यस्तो सुविधा नजिकमा छैन भने, घरमै सानो कम्पोस्ट पिट बनाएर फूलमालालाई अन्य जैविक फोहोरसँग मिसाएर प्रयोग गर्न सकिन्छ। यसले घरबाट उत्पादन हुने फोहोर घटाउँछ र माटोको उर्वरता बढाउँछ।
४. नाली र ढल सफा राखौँ
दीप बाल्दा वा सरसफाइ गर्दा तेल, माटो वा फोहोर नालीमा नपरोस् भनेर विशेष ध्यान दिनुपर्छ। यस्तो फोहोर नालीमा जम्मा हुँदा ढल अवरुद्ध हुन्छ, जसले दुर्गन्ध र सरसफाइजन्य रोगको जोखिम बढाउँछ। त्यसैले नाली र वरिपरिका ढल सफा राख्नु अत्यन्त जरुरी छ।
५. सामूहिक सरसफाइमा सहभागिता जनाऔँ
व्यक्तिगत प्रयासले मात्र पर्याप्त हुँदैन। त्यसैले वडास्तरमा वा टोल–सामुदायिक स्तरमा हुने सामूहिक सरसफाइ अभियानमा सहभागिता जनाऔँ। सबैले सँगै जुटे समुदाय सफा र आकर्षक बन्न सक्छ।
