मासु काट्दा देखि पकाउँदा सम्म हातको स्वच्छतामा ध्यान दिन आवश्यक

काँचो मासुमा साल्मोनेला, क्याम्पिलोब्याक्टर र केही प्रकारका ई. कोलाई जस्ता रोगकारक जीवाणु हुन सक्छन्। यस्ता जीवाणु दूषित हात, चक्कु, काट्ने पाटी, भाँडाकुँडा, पानी वा अन्य खाद्य पदार्थको सम्पर्कबाट सर्न सक्छन्। पर्याप्त तापक्रममा नपकाइएको मासु तथा काँचो मासुको सम्पर्कमा आएका पाकेका खानेकुरा सेवन गर्दा झाडापखाला, पेट दुख्ने, वान्ता हुने लगायतका समस्या देखिन सक्छन्।

त्यसैले मासु तयार पार्नुअघि साबुन र सफा पानीले हात धुनु पहिलो र महत्त्वपूर्ण उपाय हो। शौचालय प्रयोग गरेपछि, काँचो मासु छोएपछि, फोहोर व्यवस्थापन गरेपछि तथा खाना पकाउने प्रक्रियामा हात दूषित हुन सक्ने हरेक अवस्थामा साबुन पानीले हात धुनुपर्छ। हात धुँदा हत्केला, हातको पछाडिको भाग, औँलाबीचको भाग, नङ वरिपरि र औँठालाई राम्ररी सफा गर्नुपर्छ। हात धोएपछि सफा तरिकाले सुकाउनु पनि आवश्यक हुन्छ।

मासु काट्न प्रयोग गरिने चक्कु र काट्ने पाटीलाई अन्य खाद्य पदार्थका लागि प्रयोग गरिने सामग्रीबाट अलग राख्नुपर्छ। विशेष गरी काँचो मासु काटेको पाटीमा धोइ नसकी सलाद, फलफूल वा पकाइ सकेका खानेकुरा राख्नु हुँदैन। काँचो मासु छोएका भाँडाकुँडा तथा सतहलाई साबुन वा उपयुक्त सफाइ सामग्री र सुरक्षित पानीले राम्ररी सफा गर्नुपर्छ। काँचो मासु र पाकेको खानालाई अलग-अलग राख्दा जीवाणु एक खाद्यपदार्थ बाट अर्कोमा सर्ने जोखिम कम हुन्छ।

मासु पकाउँदा भित्रसम्म पर्याप्त ताप पुग्ने गरी राम्ररी पकाउनुपर्छ। बाहिरी भाग पाकेको देखिँदैमा भित्री भाग पनि सुरक्षित रूपमा पाकेको छ भन्ने निश्चित हुँदैन। सम्भव भए खाद्य थर्मोमिटर प्रयोग गरी मासुको भित्री तापक्रम जाँच गर्नु उपयुक्त हुन्छ। पकाइ सकेको मासुलाई लामो समयसम्म कोठाको तापक्रममा खुला राख्नु हुँदैन। सुरक्षित तापक्रममा राख्ने वा पकाएको दुई घण्टा भित्र फ्रिजमा राख्ने व्यवस्था गर्नुपर्छ। अत्यधिक गर्मी भएको अवस्थामा यो समय अझ कम हुन सक्छ।

मासु सफा गर्न, हात धुन, भाँडाकुँडा पखाल्न र खाना पकाउन प्रयोग गरिने पानी पनि सुरक्षित हुनुपर्छ। पानीको स्रोत शङ्कास्पद भए उपयुक्त विधिबाट शुद्धीकरण गरेर मात्र प्रयोग गर्नुपर्छ। असुरक्षित पानी प्रयोग गर्दा मासु तथा अन्य खाद्य पदार्थ दूषित हुन सक्छन्। त्यस्तै, मासु धोएको पानी र अन्य फोहोरलाई भान्साको सफा क्षेत्र, खानेपानीको स्रोत वा खुला स्थानमा जथाभावी फैलिन दिनु हुँदैन।

दशैंका बेला मासु काट्दा निस्कने रगत, आन्द्रा भुँडी, हड्डी तथा अन्य जैविक फोहोरको उचित व्यवस्थापन पनि उत्तिकै महत्त्वपूर्ण हुन्छ। यस्ता फोहोर खुला ठाउँमा फाल्दा दुर्गन्ध फैलिने, झिँगा तथा अन्य कीरा आकर्षित हुने र वातावरण दूषित हुने जोखिम रहन्छ। जैविक फोहोरलाई छुट्टै संकलन गरी स्थानीय तहले तोकेको व्यवस्थापन प्रणालीअनुसार विसर्जन वा प्रशोधन गर्नुपर्छ। फोहोर छोएपछि खाना तयार पार्नुअघि हात राम्ररी धुनुपर्छ।

दशैंमा परिवारका सदस्य र पाहुनालाई स्वादिलो परिकार खुवाउने तयारी सँगै खाद्य स्वच्छतालाई पनि प्राथमिकता दिनुपर्छ। विशेष गरी बालबालिका, ज्येष्ठ नागरिक तथा रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता कमजोर भएका व्यक्तिमा खाद्यजन्य संक्रमणले गम्भीर असर पार्न सक्ने भएकाले थप सावधानी आवश्यक हुन्छ।

मासु काट्नेदेखि पकाउने र खानेसम्म हातको स्वच्छता कायम गर्ने, काँचो र पाकेको खाना अलग राख्ने, सुरक्षित पानी प्रयोग गर्ने, मासु राम्ररी पकाउने तथा खाद्य फोहोरको उचित व्यवस्थापन गर्ने अभ्यासले दशैंलाई स्वस्थ र सुरक्षित बनाउन सहयोग पुर्‍याउँछ।