220 पटक हेरिएको 
काठमाडौ : उदाउँदो सूर्यलाई अर्घ दिँदै छठपर्व सम्पन्न भएको छ । चार दिनसम्म विभिन्न विधि गर्दै मनाइने यस पर्वको चौथो दिन मङ्गलबार बिहान काठमाडौँ उपत्यका र तराई–मधेशका विभिन्न जिल्लालगायत मिथिलाञ्चलसहित देशभरिका जलाशयमा उदाउँदो सूर्यलाई अर्घ अर्पण गर्दै छठपर्व सम्पन्न भएको हो ।
पारिवारिक सुख, शान्ति, समृद्धि, रोगबाट मुक्ति तथा मनोकाङ्क्षा पूरा होस् भन्ने उद्देश्यले श्रद्धापूर्वक मनाइने छठका अवसरमा चार दिनसम्म बिहान–साँझ नदी, पोखरी र खोलाका किनारहरू उज्याला दियो र श्रद्धाले झिलमिलाए ।
तर पर्व सकिएसँगै ती नै घाटहरूमा बाँकी पूजाका सामग्री, फलफूल, प्लास्टिकका बट्टा, धूप–बत्तीका अवशेष र कपडाका टुक्राहरू फोहोरका रूपमा रहन्छन् । यिनै फोहोरहरू समयमै व्यवस्थापन नगर्दा नदी प्रदूषित हुन्छ, दुर्गन्ध फैलिन्छ, र वातावरणीय सौन्दर्य बिग्रिन्छ ।
त्यसैले छठ सकिएपछि पनि हाम्रो श्रद्धा सफाइसँगै जोडिन जरुरी छ । तलका उपायहरूले धार्मिक स्थल स्वच्छ राख्न र वातावरणीय सन्तुलन कायम गर्न मद्दत पुर्याउँछन्।
छठपछि फोहोर व्यवस्थापनका प्रमुख उपायहरू :
फोहोर छुट्याउने बानी बसालौँ
• जैविक (फलफूल, तरकारी, पात, फूलमाला आदि) र अजैविक (प्लास्टिक, बोतल, रबर, धातु आदि) फोहोर छुट्याएर संकलन गरौँ ।
• जैविक फोहोरलाई कम्पोस्ट बनाउन प्रयोग गर्न सकिन्छ । यसले मल उत्पादनमा सहयोग पुर्याउँछ ।
नदी, पोखरी र घाट सफाइमा सहभागी बनौँ
• पूजा सामग्री, कपडा, प्लास्टिक, धूप–बत्तीका अवशेषहरू पानीमा फ्याँक्ने काम नगर्नुहोस् ।
• स्थानीय टोल विकास समिति, महिला समूह वा युवा क्लबसँग मिलेर सामूहिक सफाइ अभियान सञ्चालन गरौँ ।
जैविक फोहोरबाट मल उत्पादन गरौँ
• केरा, स्याउ, ऊखु र अन्य पूजाका बाँकी जैविक फोहोरलाई कम्पोस्ट टोकरी वा गारबेज बिनमा राखी जैविक मल बनाउन सकिन्छ ।
• आवश्यकता अनुसार फोहोर नगरपालिकाको कम्पोस्ट प्लान्टमा पठाउन सकिन्छ ।
अजैविक फोहोर पुनःप्रयोग वा पुनर्चक्रणमा पठाऔँ
• प्लास्टिक, बोतल र पेकिङ सामग्रीहरू अलग्गै संकलन गरी स्क्र्याप कलेक्टर वा रिसाइकल केन्द्रमा पठाऔँ ।
• यसरी संकलन गर्दा घाट वरपरको प्रदूषण घट्छ र स्रोतको सदुपयोग हुन्छ ।
नगरपालिकासँग सहकार्य गरौँ
• नगरपालिका वा वडाले तोकेको समयमा फोहोर बाहिर राखौँ ।
• सामुदायिक सरसफाइ कार्यक्रम र सचेतना अभियानमा सक्रिय सहभागिता जनाऔँ ।
सामुदायिक सचेतना फैलाऔँ
• “स्वच्छ घाट, हरित वातावरण” भन्ने सन्देश सहित स्थानीय तहमा जनचेतना कार्यक्रम सञ्चालन गरौँ ।
• बालबालिका र युवाहरूलाई सरसफाइका दूतका रूपमा प्रोत्साहित गरौँ, ताकि उनीहरूले पनि आफ्नो परिवेश सफा राख्ने संस्कार सिकून् ।
धार्मिक स्थलको सम्मानका साथ व्यवस्थापन गरौँ
• घाट र मन्दिर क्षेत्रलाई पवित्र राख्ने जिम्मेवारी सबैको हो ।
• “जहाँ पूजा, त्यहीं सफाइ” भन्ने सोच अपनाऔँ र धार्मिक श्रद्धासँगै सरसफाइको भावना पनि फैलाऔँ ।
छठ पर्वले पवित्रता, अनुशासन र आत्मसंयमको सन्देश दिन्छ । त्यसैगरी यसको अन्त्यपछि पनि सफाइ र जिम्मेवार नागरिकताको अभ्यास हाम्रो संस्कारको निरन्तरता हो ।
“स्वच्छ वातावरण नै हाम्रो श्रद्धाको वास्तविक सम्मान हो।”
